بیش از 300 گونه طوطی در جهان وجود دارد آنها عمدتا در نواحی گرمسیر زندگی می کنند و بیشتر در نیمکره شمالی زندگی می کنند. بیشتر طوطی ها دارای رنگهای روشن هستند و همه دارای منقارهای قلاب شکل نیرومند می باشند آنها دارای دو انگشت رو به جلو و دو انگشت رو به عقب بوده که آنها را قادر می سازند محکم روی شاخه درختان بنشینند اغلب این پرندگان در دسته های دارای عمر طولانی هستند و گاهی تا 100 سال یا بیشتر زندگی می کنند.

طوطی زلانـدنو یا طوطی جغد تنها طوطی فاقد قدرت پرواز جهان است این پرنده در جنگل زندگی می کند و شبها روی زمین جنگل تغذیه می کند طوطی های آویزان شونده که در جنوب اسیا زندگی می کنند به خاطر بیتوته کردن به شکل سرو ته منحصر به فرد هستند بزرگترین طوطی های جهان طوطی دم بلند امریکای جنوبی است که در نواحی مرکزی آمریکای جنوبی زندگی می کنند آنها می توانند تا 91 سانت (3پا) قد بکشند.

طوطی ها تقریبا به طور کامل از غذاهای گیاهی تغذیه می کنند بیشتر گونه ها از گردوها و بادامها و میوه های دیگر می خورند اما بعضی از آنها از شهد گلها تغذیه می کنند یک گونه از طوطیها از گل سنگ و قارچهای دیگر تغذیه می کند طوطی های شیره خوار دارای زبان لبه دار و پوشیده از پر هستند که برای خوردن مایعات شیرین مثل اسفنج عمل می کند.

طوطی پرنده اي است در رنگهای مختلف از طايفه پسيتاسيده . وبمناسبت سهولت تقليد آواي آدمي قابل ملاحظه است . طوطيان عموماً در نواحي گرم و رطوبي افريقا و هند و استرالیا و امازون زيست ميکنند.

اگر طوطي زبان مي بست در کام
نه خود را در قفس ميديد و نه دام

شناخت کامل طوطي

طوطي ها جانوران وحشي هستند كه با رفتار وحوش نزد انسانها مي ايند.براي انکه همدم پردار خود را بهتر درك كنيد بايستي شرايط و نحوه ي زندگي طبيعي اش را با محيط منزل مقايسه كنيد. سعي كنيد ديدگاه پرنده را از ديدگاه يك طوطي مورد توجه قرار دهيد.

نگهداری پرندگان زینتی یک سرگرمی دیرینه است که هزاران سال قدمت دارد و روز به روز رو به گسترش است. طوطی ها بسیار گران قیمت هستند و این تصادفی نیست علت های زیادی دارد یکی اینکه نگهداری این پرنده ها نسبت به سگ و گربه ... که ممکن است مشکلاتی را در پیش داشته باشند ندارد و نگهداری از پرنده کمی اسان تر است و این پرندگان می توانند به صورت مونس و همدمی واقعی برای انسان درایند.طبیعت سازگار و مطیعی دارند و می توانند با شباهت فوق العاده زیاد و حیرت اوری صدای انسان و یا سایر صداها مثل زنگ تلفن. ایفن . دزدگیر ماشین صدای پرنده های دیگر وبسیاری از صداهای اطراف خود را تقلید می کنند!. طبق تحقیقات محققان که در کشورهای مختلف به انجام رسیده نگهداری پرندگان زینتی اثرات مفیدی بر روی جسم و روان صاحبان خود در هر گروه سنی می گذارد.

نگهداری این پرنده ها در این دنیای پر استرس برای صاحبان خویش ارامش چه از لحاظ جسمانی و چه روانی به ارمغان می اورد.

طوطیها بخاطر استعداد تقلید و یاد گیری خارق العاده خود نسبت به سایر جانوران وضعیتی استثنایی دارند. علاوه بر ان زیبایی و رفتار برخی از انواع انها بی شک بسیاری از افراد را که رابطه چندانی با جانوران ندارند را هم تحت تاقیر قرار می دهد.

نگهداری از پرنده هایی نظیر کاسکو ، کاکادو ، چندان اسان نیست و تقریبا مانند نگهداری از سگ وقت و حصله می طلبد.

نحوه زندگي جانور وحشي جنگل و علفزار

وطن اصلي طوطي ها مناطق استوائي و معتدله ي امريكاي مركزي و جنوبي،اسيا،افريقا،زلاند نو،گينه ي جديد و استراليا مي باشد.برخي انواع ساكن جنگل هل بكر،گروهي در كوهستانها و عده اي در علفزارها يا سرزمين هاي كم درخت زيست مي كنند.چندنوع از انها در قسمت هاي فوقاني درخت ها نيز زندگي كرده و نتيجتا" تحمل سرما و يخ بندان را دارند.

كوچك ترين نوع داركوبي به طول 10 سانتي نتر و بزرگترين انها هياسينتارا یا هایسینف مکوی (ماکائو ابی چشم زرد)با طولي حدود 100 سانتي متر مي باشند.

بيولو‍ژي مختصر طوطی

بارزترين مشخصه ي طوطي ها،منقار كج و قوي انهاست.منقار كج به خاطر تطبيق در پرنده به وجود امده،زيرابا استثناي لوريس ها و برخي انواع متعدد ديگر كه از خوراك نرم تغذيه مي كنند.ساير طوطي ها اغلب از دانه ها،بادام،فندق،گردو و پسته همراه با ميوه جات تغذيه مي نمايند.تبحر خاص انها شكستن پوسته ي سخت و تغذيه ي مغز انهاست.منقار بالائي توسط مفصلي به جمجمه متصل بوده و در جهت بالا قابل حركت مي باشد.زير منقار بالائي طوطيهائي كه از ميوه جات سخت پوست تغذيه مي نمايند،قسمت تيزي وجود دارد كه پرنده توسط ان اطراف منقار زيرين را تميز مي كند.قسمت هاي تيز و محكم زير منقار بالائي جهت گرفتن خوراك و يا شكستن پوست سخت ان نيز به كار گرفته مي شود.منقار زيرين كمي قابل جابجا كردن بوده و براي پوست كندن و جدا نمودن پوسته ها ي سخت نيز كارساز مي باشد.منقار تنها به عنوان آماده سازي خوراك و تغذيه بكار نرفته،بلكه به عنوان پاي سوم به هنگام خزيدن مورد استفاده قرار مي گيرد.زبان عظلاني پرنده داراي سلول هاي لمسي بوده و لذا از قدرت تشخيص مزه ي خوبي بر خوردار است. از منقار كج جهت ابراز علاقه و رفتار توام با ظرافت و گاه به عنوان ابزاری برای جنگ و دفاع و خشونت نيز استفاده مي شود.

منقار طوطي ضمن احساس خطر اسلحه خطر ناكي است كه عليه دشمنان معيني از ان استفاده مي گردد.پا و انگشتان پرنده نيز با نحوه ي زندگي اش تطبيق دارند:به عنوان مثال در طوطي هاي دونده و راه رونده بيشتر براي راه رفتن و در انواع خزنده براي خزيدن مناسب هستند.پاي مخصوص خزيدن داراي دو انگشت به طرف جلو و دو عدد به طرف عقب مي باشد.ناخن ها نيز مانند منقار وظايف مختلفي به عهده دارند:اغلب طوطي هاي بزرگ خوراك خود را توسط ناخن ها گرفته و مي خورند. قدرت پرواز بستگي به محيط زيست دارد. انواعي كه براي تامين خوراك مسافتهاي طولاني را بايستي پشت سر گذارند و در نواحي علفزار و يا كم درخت زيست مي نمايند،به مراتب بهتر از ساكنان جنگل پرواز مي كنند.بطور كلي مي توان گفت كه انواع دم بلندپرواز كننده هاي خوبي بوده،در حالي كه دم كوتاه ها بهتر مي خزند.

جامعه طوطي ها

طوطي ها در طبيعت تشكيل گروه هاي بزرگ يا كوچك مي دهند.اقدام به هر كاري از جستجوي خوراك گرفته تا كوچ كردن به نقاط ديگر يا خوابيدن،بطور دسته جمعي صورت مي گيرد.برخي انواع حتي در گروه تشكيل لانه مي دهند ،اما اغلب انها در زمان جفت گيري و جوجه دار شدن از گروه جدائي مي جويند.طوطي ها حتي اگر در گروه هاي بزرگ زندگي كرده و گروهي لانه بسازند،تنها جفتي معين براي تمامي عمر بر خواهند گزيد.انها جفتي را كه انتخاب نموده اند،در تمامي عمر ترك نخواهند كرد.اينجانب عمدا واژه ي "جفت انتخاب شده" رابه كار بردم.زيرا طوطي ها هر هم نوعي را به عنوان جفت قبول نکرده و بايستي خود يكديگر را انتخاب كنند.قابل توجه انكه اين نكته از جمله دلايلي است كه تكثير طوطي را انقدر مشكل ساخته است. بدست آوردن جفتي مناسب از ميان گروه كوچكي از طوطيان همواره ميسر نمي باشد خصوصا انواعی مانند طوطی های خاکستری.

رفتار و خصوصيات تكثير

طوطيان معمولا" تكثير كننده ي غاري هستند(يعني داخل غارها و مكان هاي تاريك لانه مي سازند).حفره ها و غارهاي طبيعي موجود در بدنه ي درختان و صخره ها و برخي مواقع نيز محل زيست متروكه ي موريانه ها و حشرات ديگر را جهت لانه سازي انتخاب مي نمايند.برخي از انها از پوشال،اجزاءلانه سازي و شاخه هاي كوچك درختان استفاده نكرده،و روي كف برهنه تخم گذاري مي كنند.انواع كوچكترمعمولا" دو بار در سال و بزرك ترها يك بار در سال تخم كذاري مي كنند.بسته به نوع بين دو تا هشت تخم مي گذارند.تخم ها مدور و سفيد رنگ مي باشند.اغلب طوطي ماده روي تخم ها مي خوابد(در كاكادوها هر دو مبادرت به خوابيدن روي تخم ها مي نمايند)اما هر دو و يا خصوصا" نر مبادرت به تغذيه ي جوجه ها مي كنند.جوجه ها خوراك نرم و نيمه هضم شده ي والدين را دريافت مي كنند.مبادله ي خوراك بين نر و ماده نشانه ي علاقه و هم بستگي جفت و جزئي از رفتارجفت گيري است.طوطي هاي تربيت شده و خو گرفته از روي فقدان جفت گه گاه خوراك خورده شده خود را بالا اورده و به انسان همدم خويش عرضه مي نمايند.

کمی ریشه ای تر در مورد منقارکج ها بدانیم

طوطي ها از زمان قديم در موطن اصلي خويش به عنوان جانور خانگي جزيي از سكنه هر منزلي محسوب مي شده اند به عنوان مثال در دهات جنگلي منطقۀ آمازون داخل كلبۀ اكثر سرخپوستان طوطي نگهداري مي شود0 هرگاه طوطي ها جوجه دار شوند جوجه اي از لانه انها برداشته شده وتوسط خانمهای سرخپوست با سيشا chicha  آبجوي سرخپوستان كه از سيب زميني پختۀ شيرين نتيجه مي گردد پرورش داده مي شدندد. شكار بي رويۀ طوطيان توسط شكارچيان و بوميان و تغيير يا محدود نمودن محيط زيست جانور موجب آن شده كه برخي از انواع آن در شرف انقراض قرار گرفته اند. برخي شكارچيان  از هر طريقي براي دستيابي به پرنده ابايي ندارند : درختان براي دسترسي به لانه ها قطع مي گردند وزير درختان بخار گوگرد ايجاد مي نمايند تا پرندگان مات ومبهوت شده وبه آساني قابل گرفتن باشند. طبق گزارش هاي مؤسسه Animal Welfar Institute در ايالات متحدۀ آمريكا سالانه يك ميليون طوطي به عنوان جانور خانگي شكار مي شوند. حدود 40 درصد طوطي ها بالغ و80 درصد طوطي هاي جوان جان خود را از دست مي دهند. طبق تحقيقات  دكتر هيلدبرنات كه در مجلۀ آلماني (هفته نامۀ دامپزشكي آلمان) تاريخ 1976 انتشار يافته تلفات حاصل از حمل پرنده به آلمان بين يك تا دو درصد است. قابل توجه آنكه در اينجا ارقام ياد شده تنها براي از فرودگاه كشور مزبور به مقصد آلمان مي باشد0                                                             

گمرك وقرنطينه وحلقه

طوطي ها ي وارداتي بايستي توسط دامپزشك معاينه شوند. اين معاينات پس از وارد كردن پرنده بطور اتوماتيك در مدت دوماه نگهداري در قرنطينه انجام مي گيرد. پس از قرنطينه بر پاي هر طوطي حلقه اي نمره دار آويزان مي شود كه به منزلۀ سندي دولتي براي سلامت و گذشتن پرنده از معاينات انجام شده مي باشد. در كشورهاي اروپايي كميتۀ مركزي صنفي وظيفۀ توزيع حلقه ها را به عهده دارد. طوطي هاي فاقد حلقه پا به عنوان جنس قاچاق تلقي شده و احتمالا از طريق غير قانوني وارد شده اند. دليل عمدۀ معاينۀ طوطي هاي وارداتي بيشتر بخاطر بيماري طوطي هاست. علاوه بر آن جانور از نظر بيماري جزام پرنده و پارازيت هايي نظير انگل ها  معاينه ومدوا مي شود. بهتر است به محض ورود به منزل حلقۀ مزاحم را از پاي پرندۀ خويش دور نماييد تا از نارحتي حاصله از ان رهايي يابد. در غير اينصورت طوطي مبادرت به جويدن حلقه نموده و احيانا خود را مجروح خواهد ساخت. حلقه را به عنوان شناسنامۀ پرنده در جايي محفوظ نگهداريد. طوطی هایی هم که در دوران کوچکی به دست پرورش دهندگان حلقه پا می شوند هم بهتر است حلقه را از پای انها جدا ساخت.

ليست قرمز

انسان موجب از بين رفتن نسل بسياري از جانوران گرديده است. از گروهي برخي جانوران تنها انواع كمي بر جاي مانده است. برخي از نژادهای طوطي نيز در اثر خودخواهي آدمي از بين رفته و گروهي ديگر به ندرت يافت مي شوند. لذا اين انواع در ليست قرمز بين المللي يعني جانوراني كه موجوديتشان در خطر نابودي است قرار دارند. سازمان بين المللي حفاظت جانوران در شهر واشنگتن(WA) آمريكا بوجود آمده و كشورهاي زيادي عضو آن هستند. اين سازمان تجارت جانوران نادر را ممنوع اعلام نموده كه انواع طوطي های زير از آن جمله اند:

طوطي جغدی

آرا                            

كوبا يا باماها-آمازون               

شاه  آمازون                               

پويرتر- ريكو                                   

سرقرمز آمازون                          

بال زرد آمازون                        

قيصر-آمازون                             

نقاب طلايي  آمازون             

پرجلاي آمازون                                                        

گلو كبوتري آمازون                       

دم قرمز آمازون                      

شكم آبي                               

هياسينت ارا يا آراي آبي  

آراله آرا                                 

آرا آبي                            

سرقرمز                                                              

طلايي                                   

ماريتيوس                                         

شانه طلايي                

شكم طلايي                  

بلوطي                                                                  

صورت قرمز كوتولۀ كوكسنز

بزي                   

جهشي فوربس  

غاري                         

خاكستري فرناندو      

مطابق توافق هاي حاصله در ششم ژوييه 1981 انواع ديگر طوطي نيز تنها با مجوز كشورهاي صادركننده مي توانند راهي بازار جهاني شوند. اين قرارداد جزو پيوست II مقررات WAمحسوب مي گردد.

استثناها: مرغ عشق  و مرغ ونوس و الكساندر كوچك